Canlı metabolizmasının işleyişini devam ettirebilmesi için enerjiye ihtiyaç vardır. Gereksinim duyulan bu enerji besinlerin tüketilmesiyle elde edilir ve açığa atık maddeler çıkar. Bu atın maddelerin vücuttan uzaklaştırılması gerekmektedir. Genel olarak vücut içerisinde yer alan atık maddelerin vücut dışına atılmasını sağlayan sisteme boşaltım sistemi denilmektedir. Boşaltım sistemi nedir sorusuna net cevap verebilmek için boşaltım sistemi organları bilinmelidir.

Canlıların tamamı metabolizma faaliyetlerini gerçekleştirmek için enerjiye ihtiyaç duyar ve bu enerji besinlerden elde edilir. Besinlerin sindirilmesi sonucunda vücudun ihtiyaç duyduğu maddeler kana geçerek enerji üretiminde kullanılır. Geriye ise atık olarak nitelendirilen amonyak, karbondioksit, madensel tuzlar ve ürik at gibi maddeler açığa çıkar. Bu maddelerin boşaltım sistemi organları tarafından vücuttan atılmasına boşaltım denilmektedir.

Boşaltım denildiği zaman sadece vücutta yer alan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılması akla gelmemelidir. Normal şartlarda vücutta kullanılan ancak gereğinden fazla alınmış olan maddeler de ihtiyaç fazlası olmasından dolayı boşaltım yoluyla vücuttan atılmaktadır.

Boşaltım Sistemi Organları ve Görevleri

Boşaltım simsi organları arasında böbrekler, idrar borusu ve idrar torbası yer almaktadır. Vücutta yer alan atık maddeler boşaltım sistemi organları arasında yer alan bu organlar ile vücuttan atılmaktadır. Şimdi gelin bu organların görevleri hakkında bilgiler edinelim

Böbrekler: kandaki atık maddeleri süzerek kanın temizlenmesini sağlamakla görevli olan böbrekler, 12 santimetre büyüklüğünde olan boşaltım sistemi organıdır. Böbrekler karın boşluğunun arka kısmında, bel hizasında iki yanda yer almaktadır. Metabolizma faaliyetleri için önemli olan birçok hormon, böbrek üstü bezleri tarafından salgılanır. Hassas bir organ olan böbrekler bir yağ tabakası ile kuşatılmıştır. Bu yağ tabakası böbrekleri dış etkilere karşı korur.

Böbrek atardamarı aracılığıyla böbreklere gelen kirli kan süzülerek kandaki su, üre, ürik asit ve madensel tuzlar gibi atık maddeler kandan alınır ve temiz kan vücuda gönderilir. Kandan ayrıştırılan zararlı maddeler böbrekte yer alan idrar havuzcuk bölgesinde toplanmaktadır. İdrar havuzcuğunda toplanan atık maddeler idrar borusu aracılığıyla idrar kesesine gönderilir.

İdrar borusu: İdrar borusu başlangıcı böbreklerin havuzcuk kısmında yer almaktadır. Daha sonra uzanarak iki kola ayrılır ve idrar kesesine bağlanır. Tıp dünyasında idrar borusu üreter ismiyle anılmaktadır. Yaklaşık olarak 25 santimetre uzunluğa sahiptir. İdrar borusu böbreklerde yer alan havuzcukta biriken zararlı maddelerle dolu idrarı idrar kesesine taşımakla görevlidir.

İdrar kesesi: kasılıp gevşeme özeliğine sahip olan idrar kesesi, içerisinde biriken idrarı kasılarak üretraya gönderir ve vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. Daha sonra genişleyerek tekrardan süzülen kanla birlikte gelen zararlı maddeleri depolamaya devam eder.

Boşaltım Yapan Diğer Organlar

Boşaltım yapan organlar

Boşaltım sistemi organları arasında yer almasa da boşaltım yapan çeşitli organlar vardır. Bu boşaltım yapan diğer organlar arasında akciğer, deri, karaciğer ve kalın bağırsak yer almaktadır.

Akciğerler: solunum eylemi sonrasında oluşan karbondioksiti ve su buharını soluk verme işlemiyle birlikte vücudun dışına atar.

Deri: terleme yoluyla vücutta yer alan fazla suyu ve madensel tuzları deri yoluyla vücuttan uzaklaştırırız. Bu eylem vücudun ısı dengesinin yakalanmasını sağladığı gibi boşaltım görevi görmektedir.

Karaciğer: karaciğer vücut için en zararlı maddelerden birisi olan amonyağı parçalayarak ürik aside dönüştürür ve daha az zararlı olan bu maddenin vücuttan atılmasını sağlar. Ayrıca yaşlanan ve ölen alyuvar hücrelerini parçalayıp safra sıvıyla bağırsaklara göndererek vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.

Kalın bağırsak: iri yapıda olan atıkları vücuttan uzaklaştırmakla görevli olan kısım kalın bağırsaktır. Madensel tuzları, besin posalarını ve safra sıvılarını anüse ileterek boşaltımın gerçekleştirilmesini sağlar.

Boşaltım Nasıl Gerçekleşir

Yukarı saymış olduğumuz böbrekler, akciğerler, deri, kalın bağırsak ve karaciğer atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan yani boşaltım yapan organlardır. Boşaltım yapan bu organlar arasında yer alan böbrekler idrar yoluyla, kalın bağırsak dışkı yoluyla, deri terleme yoluyla ve akciğerler soluk verme yoluyla atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlamaktadır.

Hücrelerde meydana gelen yaşamsal faaliyetler sonucunda su, madensel tuzlar, karbondioksit gazı ve amonyak gibi maddeler oluşur. Oluşan bu maddeler kana geçer ve sonrasında kalbe ulaşır. Kalbe ulaşan bu kan kirli kan olarak nitelendirilmektedir. Bu kirli kan ilk olarak atardamarlar aracılığıyla akciğerlere gönderilir. Kanda yer alan karbondioksit soluk vererek vücuttan atılır. Yani bu işlem sonrasında kan karbondioksit açısından temizlenmiş olur.

Akciğerde temizlenen kan toplardamar aracılığıyla kalbe ulaştırılır. Kalbe gelen bu kan vücudun en güçlü damarı olan aort damarı aracılığıyla vücuda pompalanır. Damar yolunu izleyen kan karaciğere ulaşır ve burada amonyak ürik aside dönüştürülür. Ürik asit bakımından zenginleşen kan böbreklere gönderilir.

Böbrekle gelen kandaki su, üre, ürik asit ve madensel tuzlar nefronlar aracılığıyla süzülerek kan temizlenir. Süzülme sonucunda oluşan atık maddeler idrar borusu aracılığıyla idrar torbasına taşınır ve oradan da idrar yoluyla vücuttan atılır. Genel olarak boşaltım bu şekilde gerçekleşmektedir.

Vücutta yer alan atık maddeler vücuttan uzaklaştırılamazsa bağırsak sorunları ve böbrek yetmezliği gibi sağlık sorunları meydana gelir. Böbrekler ve bağırsaklar görevlerine yerine getiremediği zaman vücutta ciddi oranda atık madde birikimi olur. Ayrıca kemik erimesi, kansızlık ve yüksek tansiyon gibi problemlerin de başlıca nedeni budur. Eğer tuvalete çıkma probleminiz varsa tuvalete çıkma sorunu nasıl giderilir makalesinden detaylı bilgi alabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here