çini sanatı

Çini sanatı, mimari yapılardan tutun da yemek tabaklarına kadar birçok alanda kullanılan sanat dalıdır. Özellikle en popüler dönemini Anadolu Selçuklu Devleti zamanında yaşamıştır. Bu dönemde yapılmış mimari yapılarda yer alan çinicilik eserleri, en güzel çini desenlerini içerinde barındırır.

Çini sanatı gerçek anlamda maharet gerektirir. Bu sanatı icra edecek olan sanatçının başarılı olabilmesi için sabırlı olması gerekir. Her ne kadar çini sanatı denildiği zaman Anadolu Selçuklu Devleti akla gelse de bu sanat Osmanlı Devleti zamanında zirveye ulaşmıştır. Çini sanatını ortaya çıkan medeniyette Karahanlılardır.

Atalarımızın bu güne kadar ulaşmış olan eserlerinin büyük bölümünde çini sanatı örnekleri görülmektedir. Vazo, kolye ucu, cami, türbe ve daha birçok mimari yapıda dünyanın en güzel çini sanatı örnekleri yer alır. Eskiye oranla günümüzde yaygın olmasa da çini sanatına ilgisi olan kişi sayısı her geçen gün artmaktadır.

Çini Sanatı Nedir?

çini sanatı nedir

Çini sanatı geleneksel Türk sanatlarından birisidir. Cami, türbe saray, çeşme ve köşk gibi mimarı yapıları süslemek için kullanılan seramik türüdür. Çini sanatı bu mimari yapıların hem iç hem de dış süslemelerinde kullanılmıştır.

Çini, topraktan yapılmaktadır. Sırlandıktan sonra pişirilmek suretiyle sertleştirilir. Bu sayede çini üstünde yer alan desenleri uzun yıllar boyunca tahrip olmadan kalabilir.

Çini sanatında ilk olarak çini toprağı şekillendirilir. Toprak yapılacak olan çini şeklini aldıktan sonra üstüne sanatçının tarzına göre desenler eklenir. Son olarak pişirilir ve çini elde edilmiş olur. Bu yönüyle incelediğimizde porselenin pişirilmesi sonucunda elde edilen seramiklere çini denildiğini söylemek mümkündür.

Çini sanatında sanatçı sanata bakışını çinilerine yansıtır. Çini sanatının en meşhur ustası Baba Nakkas’dır. Çini yapımında kullanılan seramikler Çin’den geldiği için bu sanata çini sanatı denilmiştir. Dünyanın en güzel çini örnekleri ülkemizde ve Çin Halk Cumhuriyetinde yer almaktadır. İlgili sanatın kökeni Asurlulara kadar dayanır. Türk sanatlarıyla ilgileniyorsanız ebru sanatı nasıl yapılır makalesini de inceleyin.

Çini Sanatı Nasıl yapılır?

çini sanatı nasıl yapılır

Çini sanatı topraktan yapılmaktadır. Tebeşir, kaolen ve kum gibi malzemelerin belirli oranda karıştırılmasıyla çini hamuru yapılmaktadır. Hamurun yapılması sırasında kıvamın yakalanması önemlidir. Kıvamı yakalamak için en önemli şey yeterli oranda karıştırılmasıdır.

Çimi hamuru kıvamı yakalandıktan sonra elek kullanılarak temizlenir. Elek kullanılmasındaki temel neden iri yapılı taşların hamurdan alınmak istenmesidir.

Çini hamuru elekle temizlendikten sonra yapılacak olan şeye göre şekillendirilir. Genelde günümüzde çini sanatı vazo yapımında kullanılmaktadır. Bu yüzden sizler de çini hamurunu vazo şeklinde şekillendirebilirsiniz.

Yapacağınız şeyin şeklini çini hamuruyla yaptıysanız hamuru kuruması için bir kenara bırakın. Kurutulmasının temel sebebi sertleşmesinin istenmesidir. Kurup sertleşen şekiller daha sonra astarlanır. Astarlama sonrasında nesne bembeyaz olur. Beyaz astarlama yapılmasının elbette bir nedeni vardır. Beyaz renginin üstüne çini desenleri yapıldığı zaman desenler kendisini daha iyi gösterir.

Astarlama işlemi bittikten sonra bisküvi denilen aşamaya geçilir. Bu aşamada toprak şekil 900 derecede pişirilmektedir. Bu işlemler yavaş bir şekilde yapılır. Ortalama olarak 1 gün kadar sürer.

Pişirme tamamlanınca nesne alınır ve zımparalanır. Üstü kağıtla kaplanır. Kağıdın üstüne kalemle desenler çizilir. Daha sonra kağıdın üstüne iğne delikleri açılır ve nesneye batırılarak nesne üstüne işaretleme yapılır. Yapılan işaretlemeler daha sonra kömür tozu kullanılarak belirginleştirilmektedir.

Desenlerin kaybolmaması için siyah çini boyası yardımıyla desenlerin üstünden geçilir. Daha sonra desenlerin içi çeşitli renklerle boyanır. Boyama tamamlandıktan sonra nesne sırlanır. Sırlanma işleminden sonra tekrardan pişirilir. Pişirme işleminin yavaş yapılması gerekir. Sıcaklık birden verilecek olursa çini çatlayıp kırılabilir. Aynı şekilde soğutma işleminin de kademeli olarak yapılması gerekmektedir. Tüm bu uygulamalar sonrasında çini tamamlanmış olur.

Çini Sanatında Kullanılan Teknikler Nelerdir?

Çini sanatı yapılırken farklı teknikler kullanılmaktadır. Pişirilen toprağın şekli ve sırlama çini sanatında farklı tekniklerin oluşmasına neden olmuştur. Her ustanın kendine has sitili olsa da çini dünyasında kabul gören 4 farklı teknik vardır. Bu teknikler sırasıyla şu şekildedir:

  1. Lacvardina: hem tek hem de desenli çinilerde kullanılan bir tekniktir.
  2. Lüster: çini sanatında madeni renkleri elde etmek adına kullanılan tekniktir.
  3. Sır altı ve üstü: önce sırlama sonra fırınlama yapılan teknik sır üstü tekniğidir. Fırınlamanın önce sırlamanın daha sonra yapıldığı teknikse sır altı tekniğidir.
  4. Minai: üstünde desen olmayıp tek renk olarak yapılan çinilerde kullanılan tekniktir.

Çini Sanatı Nerelerde Kullanılır?

çini sanatı nerelerde kullanılır

Çini sanatı çok eski sanat dallarından birisi olduğu için kullanım alanı da bir hayli fazladır. Bu sanat dalı ilk ortaya çıktığı zaman kase ve tabak gibi ürünlerde kullanılmıştır.

Çini sanatı gösterişli bir sanat dalı olduğu için kısa bir süre sonra mimari yapılarda kullanılmaya başlandı. Cam, saray, medrese, köşk gibi tarihi mimari yapılır incelenirse burada çok sayıda çini sanatı örneklerinin yer aldığı görülebilir.

Günümüzde halen cami mimarisinde çini sanatı kullanılmaktadır. Albenisi yüksek olan çini sanatı ev dekorasyonunda da kendisini gösteriyor. Bu alanda kendisini kanıtlamış olan ustalar tarafından yapılan çini vazolar, en değerli dekorasyon ürünleri arasında yer alıyor.

Çini Desenleri Nasıl Yapılır?

Birçoğunuz bu görkemli çini sanatını görünce ister istemez çini desenleri yapmak isteyeceksiniz. Geçmişte bu desenler desen hazırlama konusunda uzman olan kişiler tarafından yapılıyordu. Desenlerin hazırlanması gerçek anlamda uzun sürüyordu.

Günümüzde sadece çini deseni çizmek için bu kadar zaman harcanması insanları bu sanat dalından uzaklaştırmaktadır. Bu yüzden internet ortamında çini desen kalıpları çıktı alınarak kalıplar kısa süre içerisinde hazırlanıyor.

Çini desen kalıplarını kendiniz hazırlayabileceğiniz gibi bunları internet ortamından da alabilirsiniz. Bu kalıplar seramiklerin üstüne koyulduktan sonra kömür tozu kullanılarak desenlerin seramik üstüne geçmesi sağlanıyor. Maharetlerinize güveniyorsanız hazır kalıpları kullanmak yerine kendi çini desenlerinizi oluşturup kalıp hazırlayabilirsiniz. Daha sonra bu kalıpları seramik üstüne yukarıdaki videoda yer alan yöntemdeki gibi geçirebilirsiniz.

Çini Sanatında Sırlama Nedir? Nasıl Yapılır?

Çiniler oluşturulduktan sonra üstleri camı andıran bir maddeyle kaplanır. Camsı görünümde olan bu maddeye sır adı verilmektedir.

Çini sanatında genelde renksiz olan sırlar kullanılır. Tabi ki bu bir tercih meselesidir çünkü çeşitli renklerde olan sırlar da bulunmaktadır. Yukarıdaki videoda çini sanatında sırlama nasıl yapılır ile alakalı bilgi bulunmaktadır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here