dejavu nedir neden olur

Bir mekanda yer aldığınızda beyniniz ani bir şekilde ezici karakterdeki bir aşinalık dalgasıyla bulanıklaşabilir. Yaşanan olaylar yeni bir deneyim olmasına rağmen kişi geleceği gördüğünü hisseder ve bu olayı ya da mekanı daha önceden gördüğüne dair bir hissiyata kapılır. İşte yaşanan bu olaya dejavu denilmektedir.

Dejavu beynimizin bizlere oynamış olduğu bir oyundan ibarettir ve insanların neredeyse %60’lık kısmı ömürlerinde en az 1 defa olsa bile dejavu yaşarlar. Patolojik bir durum olan dejavu, kişinin bilincinde meydana gelen tahribatlar sonucunda daha önceden yaşamamış olmasına rağmen yaşamış olduğu olayları yaşamış hissiyatına kapılması durumu olarak tanımlanıyor. Dejavu yaşayan kişilere bu durumun daha önceden yaşanmadığı konusunda ısrarcı bir tutum sergilense bile kişinin bilincinde meydana gelen tahribat kişinin bu olayı daha önceden yaşamış olduğuna inandırır. Derinden gelen bir hissiyat olduğu için olayı tersine çevirmek mümkün değildir.

Dejavu nedir?

Olayı kaba bir tabir ile ifade edecek olursak dejavunun deneyime aşinalık kazandıran bir suç olduğunu söyleyebiliriz. Nörolojik olarak aşinalık algısının ortaya çıkması kişinin dejavu yaşamasına neden olur. Algısal bir hata olan dejavu, 20 – 50 yaşları arasındaki kişilerde daha fazla gözlemlenir. Özellikle sıklıkla epileptik nöbet geçiren kişilerde algısal sorunlar ortaya çıktığı için bu kişiler diğer kişilere göre daha fazla dejavu yaşar.

Bilinç sisteminde meydana gelen tahribatlar neticesinde görme, ses, zevk ve koku gibi algılarımızda bunun daha önceden yaşandığına dair bir algı oluşabilir. Bu durum çok karmaşık bir durum olduğundan dolayı bilim insanları da birbiri arasında çelişkiye düşmüş ve bu nedenle dejavu ile alakalı neredeyse 40 teori ortaya atılmıştır. Dejavu çok eski zamanlarda da görülen bir durum olsa da bu konu ile ilgili ilk araştırma yapan kişi Fransız asıllı bilim insanı olan Emile Boirac’tır. Kendisi dejavu ile ilgili ilk bilimsel sonuçlarını 1876 yılında paylaşmıştır.

Dejavunun bilimsel açıklaması

dejavu bilimsel açıklamasıBeynimiz iki kısımdan meydana gelmektedir ve her bir kısım farklı becerilerin gerçekleştirilmesinden sorumludur. Örneğin beynimizin sol tarafı dille ilgili becerileri gerçekleştirir. Buradan yola çıkıp dejavunun bilimsel açıklaması yapılacak olursa; bir bilginin beynin bir tarafından diğer tarafına aktarılması sırasında gecikmelerin olmasıdır diyebiliriz. Bu durumda beynin bir tarafı bilgiyi toplamda 2 defa almış olur. Bilgi bir defa doğrudan, bir defa da beynin sorumlu tarafından alınmaktadır. Bu tip durumlarda da kişi olayların daha önceden yaşandığına dair bir hissiyata kapılır. Dejavunun bilimsel açıklaması bilim dünyasında bu şekilde yapılıyor.

Dejavu neden olur?

dejavuBeyin algı mekanizmasında meydana gelen farklılaşmalar nedeniyle ortaya çıkan dejavu, ciddi bir bellek sorununun olduğunu göstermektedir. Bellek mekanizmasında zamansal olara uyumsuzluk olması kişinin dejavu yaşamasına neden olur. Görülen yerler, yaşanılan olaylar, alınan hissiyatlar genel olarak kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe geçiş yapmaktadır. Bu geçiş esnasında sorun yaşanması kişinin dejavu yaşamasına neden olur.

Tabi ki çeşitli rahatsızlıklar da kişinin dejavu yaşamasına neden olabilir. Anksiyete bozuklukları, kişilik sorunları ve şizofreni tarzındaki nörolojik sorunlar da dejavunun yaşanmasında etkilidir. En çok epilepsi sorununun dejavu görülmesine neden olduğu tespit edildi. Özellikle epilepsi krizlerinden hemen önce dejavu yalanması sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Epilepsi krizlerinde beyindeki elektriksel akımda farklılaşma olasın bu durumun yaşanmasına neden olur. Çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar beyindeki elektriksel iletimin farklılaşmasına neden olup kişinin dejavu görmesine neden olabiliyor.

Dejavu türleri

Dejavu konusunda bilim insanları ters düştüğünden dolayı dejavu çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Dejavuların tamamı dejavu görülmesine neden olan çeşitli kuramlara bağlanmaktadır. Dejavu genel olarak bölünmüş algılamadan ve biyolojik işlev bozukluğundan dolayı meydana gelir. 1983 yılında Doktor Vernon Neppe tarafından dejavu türleri oluşturulmuştur. Bu türler arasından epileptik, öznel paranormal, şizofrenik ve ilişkili dejavu yer alır. Dünya genelinde dejavu türleri bu 4 başlık altında ele alınmaktadır. Bazı bilim insanları bu 4 başlığı alt başlıklar altında da incelemektedir. Dejavu konusunda araştırma yapan kişileri inceleyecek olursanız daha farklı türlerin de kategorize edildiğini görürsünüz.

Herkesin dejavu yaşama ihtimali olsa da bazı kişilerin dejavu yaşama ihtimali diğerlerine göre daha yüksektir. Şizofreni hastası olan kişiler, anksiyete bozuklukları olanlar, depresyondaki kişiler ve epilepsi hastaları diğer kişilere oranla dejavu yaşama ihtimali daha yüksek olan kişilerdir. Bu tip hastalıkların belirtileri arasında kişinin dejavu yaşaması da vardır. Bu yüzden sıklıkla dejavu yaşıyorsanız nörolojik bir problem olabileceğinden dolayı tıbbi destek almanızda fayda var.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here