Dünya, çeşitli katmanlardan meydana gelmektedir. Dünyanın katmanları gözlenebilen ve gözlenemeyen şeklinde sınıflandırılır. Gözlenebilen dünyanın katmanları arasında taş küre, su küre ve hava küre yer alır. Aynı şekilde gözlenemeyen dünyanın katmanları kısaca ateş küre ve ağır küredir.

Dünya günümüzdeki halini çeşitli olaylar sonucunda aldığından dolayı çok sayıda katmandan meydana gelmektedir. Dünyanın katmanları ve özellikleri dünyayı tanıma konusunda bizlere büyük oranda yardımcı olmaktadır. Hava küre, su küre, yer kabuğu, ateş küre, çekirdek yani ağır küre dünyanın katmanları olarak bilinen katmanlardır.

Dünyanın katmanları nelerdir sorusu basitçe bu şekilde cevap veriliyor olsa da dünyayı daha iyi tanımak için dünyanın katmanları hakkında verilen vikipedi bilgileri kesinlikle incelenmelidir. Kısaca tüm dünyanın katmanlarını ve özelliklerini sizlere anlatacağımızdan dolayı yaşam sürdüğümüz dünya hakkında daha detaylı bilgi sahibi olabileceğinizi düşünmekteyiz.

Sırasıyla Dünyanın Katmanları ve Özellikleri

dünyanın katmanları

Dünya denildiği zaman akla kara parçalarından ve su havzalarından meydana gelen bir gezegen gelse de aslında dünya çeşitli katmanlardan meydana gelir. Bu katmanlar arasında sırasıylaşunlar yer alır.

  • Hava küre (atmosfer)
  • Su küre (hidrosfer)
  • Yer kabuğu (litosfer)
  • Ateş küre (pirosfer)
  • Ağır küre (barisfer)

1. Hava küre (atmosfer)

Dünya tek bir küre şeklinde ele alınamaz çünkü yaşam alanının oluşmasını sağlayan dünyayı kuşatmış bir hava katmanı bulunmaktadır. Birçoğunuz tarafından atmosfer olarak bilinen bu katmana hava küre denilmektedir.

Hava küre içerisinde dünyanın yaşanabilir hale gelmesini sağlayan çeşitli gazlar bulunmaktadır ve hava küre aşırı derecede büyük olduğundan dolayı çeşitli katmanlara ayrılarak incelenmektedir. Atmosferin katmanları makalesinde sizlere bu katmanların neler oldukları anlatılmıştı. Soluk alıp vermemizi sağlayan oksijen gazı da hava kürede yer alan önemli bir gaz türüdür.

2. Su küre (hidrosfer)

Dünya haritasını karşınıza alıp dünya üzerinde yer alan coğrafi oluşumları inceleyecek olursanız dünyanın büyük bölümünün sularla kaplı olduğunu görürsünüz. Yapılan ölçümler sonucunda bir oranlama yapılmış ve dünyanın dörtte üçünün sularla kaplı olduğu belirlenmiş.

Göller, denizler, akarsular ve yer altı suları su küre dahilinde yer almaktadır. Su küreyi oluşturan sular çok fazla olduğundan ötürü dünyanın katmanları incelenirken en fazla su küre üzerinde incelemelerin yapıldığı bilinmektedir.

3. Yer kabuğu (litosfer)

Dünya üzerinde yaşam sürdüğümüz katmana yer kabuğu denilmektedir. Yer kabuğunun kalınlığı yaklaşık olarak 60 kilometre olarak kabul edilir. Yer kabuğu incelenecek olursa bu katmanın toprak ve taşlardan meydana geldiği görülür.

Yer kabuğunun büyük bölümünde alüminyum ve silisyum bileşikleri yer almaktadır. Yer kabuğu denildiği zaman akla püskürük kayaçlar, tortul kayaçlar ve başkalaşım kayaçları gelmelidir çünkü yer kabuğu bu kayaç türlerinden meydana gelmiştir.

4. Ateş küre (pirosfer)

Yer kabuğunun bir katman altına gidilecek olursa ateş küre adı verilen katmanla karşılaşılır. Bu katmanın kalınlığı 2900 kilometredir. Dünyanın merkezine doğru gidildikçe sıcaklık arttığından dolayı ateş kürede sıcaklığın aşırı derecede yüksek olduğunu söyleyebiliriz.

Zaten bu katmanda sıcaklık değerlerinin 2000 santigrat derece gibi değerlere ulaşması ilgili katmana ateş küre denilmesini sağlamıştır. Yanardağlardan püsküren lav olarak nitelendirilen magma ateş küreden çıkarak yeryüzüne ulaşmaktadır. Bu katmanın sıcaklık değerini anlamak için aklınıza yanar dağlardan çıkan lavları getirebilirsiniz.

5. Ağır küre (barisfer)

Diğer adı çekirdek olan ağır küre dünyanın merkez kısmıdır. Kalınlığının yaklaşık olarak 3400 kilometre olduğu bilinmektedir. Dünyanın en sıcak kısmı olan ağır kürede sıcaklığın 4500 santigrat derece gibi değerlerde olduğunu düşünülüyor.

Bu sıcaklık değerlerinde yaşamak mümkün olmadığından dolayı ağır küre ile ilgili söylenen tüm bilgiler birer varsayımdan ibarettir. Uzmanlar çekirdeğin yüksek basınçtan dolayı katı halde olabileceğini söylese de bazı uzmanlar sıcaklık değerleri aşırı derecede yüksek olduğundan dolayı çekirdeğin sıvı bir formda olduğuna inanıyor.

Dünyanın katmanları bu şekilde olsa da katmanlarla ilgili gizemini korumaya devam eden durumlar da mevcuttur. Eğer bir gün mevcut teknoloji çok üst boyutlara ulaşacak olursa eminiz ki dünyanın katmanları ile alakalı tüm sır perdeleri aralanacaktır.

Dünyanın Katmanları Maketi

Öğrencilere dünyanın katmanlarını daha iyi anlatabilmek için genellikle dünyanın katmanları maketi kullanılır. İnsan bazı şeyleri kendi yaptığı zaman olayı daha iyi kavradığı için bu tarz maketleri öğrencilerin yapması isteniz. Dünyanın katmanları maketi yapımı da bundan dolayı proje ödevi olarak verilir. Yukarıdaki video anlatımda böyle bir maketin nasıl yapılabileceği yer almaktadır.