Hece ölçüsü ile yazılmış şiir örnekleri edebiyat dünyasında derinlemesine bir şekilde araştırıldığından dolayı hece ölçüsü nedir konusuna değinmemiz gerekiyor. Hece ölçüsü genel olarak halk edebiyatımızın nazım ölçüsü olarak tanımlanmaktadır. Hece ölçüsü denildiğinde insanların aklına aruz ölçüsünde yer alan karmaşa gelse de sizlere öncelikli olarak hece ölçüsünde sadeliğin olduğunu söylemek istiyoruz. Sadelik denildiğinde insanların aklına ihtişamı olmayan şeyler gelse de hece ölçüsünde sadelik olmasına rağmen aşırı derecede ahengin olduğunu söylemek mümkün. Hece ölçüsünün kendisine has özelliklerinin olması günümüzde de birçok şairin hece ölçüsüne uyarak şiirler yazmasını sağlamaktadır.

Hece ölçüsü halk edebiyatı içerisinde yer almaktadır. Aydınlar genel olarak halk edebiyatına karşı olduklarından dolayı aydınların kaleme almış olduğu eserlerde maalesef hece ölçüsüne pek rastlanmaz. Hece ölçüsüne göre şiirlerin yazılması şiirlerin anlamsızlaşmasına neden olduğunu düşünüldüğünden dolayı edebi yönü kuvvetli olan kişiler hayatları boyunca hece ölçüsünün edebiyatı kirlettiğini savunmuşlardır. Aydın dünyası her ne kadar böyle düşünüyor olsa da halk hece ölçüsü ile yazılan şiirlere büyük ilgi göstermiş ve hece ölçüsü kullanan şairleri benimsemiştir.

Hece ölçüsü genel olarak mısralarda yer alan hece sayılarının birbirine eşit olması durumudur. Bu tanımdan yola çıkacak olursak örneğin ilk mısra içerisinde 15 hece yer alıyorsa ikinci ve üçüncü mısralarda da 15 hecenin yer alacağını söyleyebiliriz. Hece ölçüsüne göre yazılmış olan şiirleri okuduğunuzda ister istemez bazı yerlerde duraksadığınızı göre bilirsiniz. Bu duruma hece ölçüsünde durak dilmektedir. Hece ölçüsünde durakların olması mısralar okunurken belirli kısımda bir süre durulup sonradan tekrardan okumaya devam edilmesi mısraların anlam bakımından daha da kuvvetlenmesini sağlamaktadır.

Hece ölçüsünün ve durakların ne olduğunu daha iyi kavramak adına aşağıda yer alan örneğe göz atabilirsiniz.

Aşağıdan / akar gelir / gemiler
Yel vurdukça / inil inil / iniler

Gördüğünüz gibi yukarıda yer alan mısralar on bir heceden meydana gelmektedir. / sembolünün yer aldığı kısımlar ise duraklardır. Bu duraklarda adından da anlaşılacağı üzere bir süre durulması gerekmektedir. Zaten mısraları okumaya başladığınızda istemsiz bir şekilde ilgili yerlerde duraksadığınızı göreceksiniz. Hece ölçüsü kendi içerisinde türlere ayrılmaktadır ve karmaşık olduğu söylenemez. Hece ölçüsü türleri mısraların sahip oldukları heceler ile ilişkilendirilmiştir. Örneği yukarıda yer alan mısralarda on bir hece kullanıldığından dolayı bu mısraların 11’li hece ölçüsüne göre yazıldığını söyleyebiliriz.

hece ölçüsü

Türk edebiyatı incelendiğinde özellikle 11’li hece türünün yaygın bir şekilde kullanıldığı, diğer hece türlerine ise çok az rastlanıldığı söylenebilir. Durumun böyle olmasındaki temel neden 11’li hece ölçüsüne göre yazılmış olan eserlerin insanın içine daha derinlemesine bir şekilde işliyor olmasıdır. Her ne kadar halk şairleri hece ölçüsünü yaygın bir şekilde kullansa da özellikle divan edebiyatı şairlerinin hece ölçüsünün şiiri aşırı derecede basitleştirdiğini düşünmesinden dolayı kullanmadıkları biliniyor. Hece ölçüsü adeta şiire bir tekerleme havası kattığından dolayı bizler de ruh açısından hece ölçüsünün şiiri aşırı derecede öldürdüğünü düşünüyoruz. Edebiyat ile ilgileniyorsanız Tanzimat edebiyatı özellikleri makalesine de bakmanızı tavsiye ederiz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here