Omurgalı hayvanlar
Omurgalı hayvanlar

Omurgalı hayvanlar, yaşam alanı olarak en geniş coğrafyaya yayılmış canlılardır. Dünyanın en soğuk yerinden tutun da en sıcak yerine kadar birçok yerde omurgalı hayvanlara rastlamak mümkündür.

Omurga Nedir?

Omurgalı canlılarda, iskeleti oluşturan ve vücudun şeklini korumasını sağlayan yapıdır. Omurga sistemini meydana getiren kemiklere omur denir. Omurga, birbirinden farklı yapıdaki omurların bir araya gelmesiyle meydana gelir.

Omurlar vücutta bükülme olabilecek şekilde birbirine sıkıca bağlıdır. Vücudu destekleyen yapıda olsa da eğilme özelliğine de sahiptir. Omurga, iskelet sisteminin en önemli elemanıdır.

Omurgalı Hayvanlar Nelerdir?

Omurgalı hayvanların sırt bölgesinde omurga adı verilen yapı vardır. Omurganın içinde metabolizma faaliyetleri için önemli olan sinir sisteminin şeridi yer alır. Omurgalı hayvanları incelediğimizde 5 grup halinde ele alındıklarını görüyoruz. Bu gruplar sırasıyla balıklar, iki yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar ve memelilerdir.

1. Balıklar:

Dünya üzerinde yer alan su kaynaklarında yaşam sürerler. Diğer omurgalı hayvanlardan en büyük farkları solungaç solunumu yapmalarıdır. Solungaçlar akciğerle benzer özelliklere sahiptir. Solungaçlar su içerisinde yer alan oksijeni alarak vücudun gerekli bölgelerine gönderilmesini sağlar. Bu özelliğinden dolayı balık neslinin devamı için önemlidir.

Omurgalı canlılardan olan balıklarda üreme su içerisinde gerçekleşir. Dişi balık suya yumurtalarını bırakır. Erkek balık aynı şekilde yumurtaların yer aldığı bölgeye spermlerini bırakır. Bu sayede döllenme gerçekleşerek balık nesli devam eder.

Balıklar kendi içerisinde kıkırdaklı ve kemikli olarak sınıflandırılır. Sizlerin bildiği vatoz ve köpek balığı kıkırdaklı balıklar sınıfında yer almaktadır. Kıkırdaklı balıklar sınıfında sadece vatoz ve köpek balıkları yer alır. Su dünyasındaki diğer balık türlerinin tamamı kemikli balıklar grubunda yer alır.

2. İki Yaşamlılar:

Hayatlarının bir bölümünü suda, bir bölümünü suda ve karada geçiren canlılardır. Genelde larva dönemleri suyun içerisinde geçer. Larva, yumurtadan yeni çıkan yavrulara verilen isimdir.

Larvalar yumurtadan çıktıktan sonra bir süre daha su içerisinde yaşam sürer. İlerleyen zaman içerisinde başkalaşım geçirirler. Başkalaşım geçirdikleri zaman yapısal olarak yetişkin birey olmuş olurlar.

Yetişkin bireylerin hem solungaç hem de akciğer solunumu yaptıkları bilinmektedir. Larvalar ise sadece solungaç solunumu yapmaktadır. Başkalaşım geçiren hayvanlar makalesinde bunu detaylarıyla ele almıştık. Ateş kurbağası ve semender iki yaşamlılara örnek gösterilebilir.

3. Sürüngenler:

Suda yaşayan türleri olduğu gibi karada yaşayan türleri de vardır. Hatta sürüngenlerin büyük bölümünün karda yaşadığını söylemek mümkündür.

Kara yaşamına uyum sağlamak için vücutları keratin adı verilen sert bir maddeyle kaplanmıştır. Sürüngenlerin büyük bölümünün üstünde yer alan sert pullar keratin içermektedir.

Sürüngenlerde döllenme dişi vücudunda gerçekleşir. Timsah, bukalemun, kertenkele sürünler sınıfında yer alan canlılara örnektir. Sürüngenlerin tamamı kış uykusuna yatmaktadır.

4. Kuşlar:

Tamamı olmasa da büyük bölümü uça yeteneğine sahiptir. Uçamayan kuş türleri de vardır. Kuşların kemik yapısı incelendiğinde içlerinin boş ve havayla dolu olduğu görülmektedir. Kemiklerin içi havayla dolu olduğu için uçmaları daha kolay olmaktadır.

Kuşların tamamı tüylerle kaplıdır. Kuşların tamamında üreme iç döllenme şeklinde olur. Embriyo gelişimi yumurta içerisinde gerçekleşir. Bu gelişim dış ortamda olmaktadır. Embriyo gelişimi tamamlandıktan sonra yavru, yumurtanın kabuğunu kırar ve dışarı çıkar.

Serçe, güvercin, ördek, kanarya kuş türlerine örnek olarak gösterilebilir. Kuşların tamamı akciğer solunumu yapar. Bu yüzden vücut sıcaklıklarının sabit olduğu bilinir.

5. Memeliler:

Omurga açısından en gelişmiş omurgaya sahip canlılardır. Ayrıca tür açısından omurgalı hayvanlar arasında en çeşitlisidir. Memelilerde üreme iç döllenmeyle olur.

Memeli canlılarda embriyo gelişimi anne vücudunda gerçekleşir. Yavrular annelerin doğurmasıyla dünyaya gelmektedir. Suda yaşayan memeliler olduğu gibi karada yaşayan memeliler de vardır. Yavrular anne sütüyle beslenir ve memelerin tamamı akciğer solunumu yapar.

Uçan memeli hayvanların olduğu da bilinmektedir. Bu grubun tek üyesi yarasalardır. Suda yaşayan memeliler akciğer solunumu yapsa da uzun süre nefesini tutabildikleri için su yaşamına da uyum sağlamışlardır.

Memelileri bilimsel olarak mercek altına aldığımızda gagalı memeliler, keseli memeliler ve plasentalı memeliler şeklinde gruplandırıldıklarını görüyoruz.

Kedi, köpek ve inek plasentalı memelere örnek gösterilebilir. Kanguru ise keseli memeliler sınıfında yer alır. Aynı şekilde gagalı memelilere platypus örnek olarak verilebilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here