Opera

Opera, büyük bölümü müzikten oluşan tiyatro oyunudur. Genel konu müzik kullanılarak ifade edilir. Tiyatronun unsurları büyük ölçüde opera içerisinde yer alır. Tabi ki opera sadece müzikten ibaret değildir. İçerisinde müzikal form ve dans da ön plana çıkmaktadır. Opera klasik batı müziği denildiğinde akla gelen şeylerin başında yer almaktadır.

Opera, yıllar içerisinde popüler oldukça opera bestecileri farklı türler geliştirmeye başladı. Ciddi bir üslup içeren opera seria, 1700’lerin sonuna kadar en yaygın tür olarak kendisini gösterdi. Bu ciddiyet opera buffa ile komedi tarzının ortaya çıkmasını sağladı.

Operanın ilk doğuşunu incelediğimizde bu yol bizi Rönesans dönemine çıkarıyor. Rönesans döneminde düzenlenen festivallerde opera sıklıkla gösterime giren bir tiyatro oyunu olmuştur. Opera ilk başlarda beş sesli madrigallerin sahnede herhangi bir şey sergilemeden sadece seslendirme yaparak gerçekleşiyordu. Sonraki yıllarda resitatifin ve stile rappresentativo gibi kavramların ortaya çıkması operanın sahnede oynanarak söylenmesini sağlamıştır. Bu da günümüzdeki opera formunun şekillenmesinde etkili olmuştur.

Opera Nedir?

Opera nedir?
Opera nedir?

Opera, koordine edilmiş bir tiyatro oyununda bir araya gelen müzik, şarkı, drama, kostüm ve şiirin karışımıdır. Operada özel bir konu sınırlaması yoktur. Buna rağmen konu ağırlıklı olarak efsanelerden ve mitolojiden oluşur. Tarihin önemli olayları da operaya konu olarak alınabilir.

Operayı diğer tiyatro oyunlarından ayıran en önemli özellik sözlerinin büyük bölümünün müzikle bestelenmesidir. Dans gibi öğeleri içerisinde barındırması operanın ayrıca görsel yönünün de güçlü olmasını sağlamaktadır. Kültür düzeyi geliştikçe daha çok ilgi göreceğine inanılsa da günümüzde operaya olan ilgi azdır. Eminiz ki birçoğunuz da bu güne kadar hiç operaya gitmemiştir. Müziğin ağırlıkta olmasından dolayı bir tiyatro türü olan pandomime de çok benzetilir. Pandomim nedir makalesinden bu tiyatro çeşidi hakkında da bilgi alabilirsiniz.

Operanın Bölümleri Nelerdir?

Operanın bölümleri nelerdir?
Operanın bölümleri nelerdir?

Opera, yazılı metne ek olarak bir besteye ihtiyaç duyar. Bunlar ele alındığında operanın 2 ayrı bölümden meydana geldiği söylenebilir. Ana konunun sözlerle anlatıldığı bölüme libretto denir. Bu operanın ilk bölümüdür. Bestelenen müziğin yer aldığı bölümse operanın ikinci bölümü olarak kabul edilir.

Sözlerin yer aldığı libretto, genellikle trajedik konulardan meydana gelir. Opera denildiği zaman akla müzikli tiyatro gelmelidir. Bu yüzen operanın bölümleri ele alınırken müzik esaslı operanın bölümleri ele alınır. Şimdi bu bölümlerin neler olduğunu inceleyelim.

  • Uvertür: Opera oyunu başlamadan önce müzik çalan kısımdır. Genel olarak opera oyununun özeti bu bölümde aktarılır.
  • Arya: opera oyununda uzun bir şekilde solo olarak söylenen kısımdır. Aryanın ilk kısmı konuşma şeklindedir. İkinci kısma geçildiği zaman belirli bir ritim yakalanır. Aryanın son kısmı allergo temposu adı verilen tempoda söylenmektedir.
  • Resitatif: Operanın konuşma şeklinde orkestrayla uyum içerisinde söylenen bölümüdür.
  • Koro: oyuncuların büyük bölümünün birlikte söylediği kısımdır. Bu kısım ayrıca aryadır da diyebiliriz. Koroda yer alan oyuncu sayısında herhangi bir sınırlama yoktur.
  • Final: operanın son kısmına final denir. Final bölümünde koro ve solo sesler birlikte yer alır. Final izleyicinin duygusunu zirveye ulaştıracak şekilde hazırlanır. Bu yüzden operanın final bölümünün en ilgi çekici bölüm olduğu söylenebilir.
  • Bale: Operanın dans gösterisi yapılan bölümüdür. Eğer bir opera türünde bale gösterisi ön plana çıkarda buna baleleri opera denir. Günümüzde izleyicilerin en çok ilgi gösterdiği opera türü baleli operadır.

Operanın Tarihçesi Hakkında Bilgi

Operanın tarihçesi
Operanın tarihçesi

Opera, Rönesans döneminde ortaya çıkan tiyatro oyunlarındandır. Rönesans denildiği zaman akla ilk olarak İtalya gelir. Bu yüzden opera doğduğu günden beri İtalya ile özdeşleştirilir. Tarihte il opera Politian’ın pastoral adlı eserinden ortaya çıktığı düşünülüyor. Pastoral tiyatrolar incelendiğinde bunun içerisinde koro eşliğinde söylenen şarkıların müziklerin yer aldığı görülmektedir.

Tiyatro sanatçılarının bir kısmı operanın pastoral tiyatrolardan doğduğunu düşünse de bunun aksini düşünenler de vardır. Sanatçıların büyük bölümü operanın ayrı bir tiyatro türü olarak ortaya çıktığını savunuyor.

1500’lü yılların sonunda Floransa’da yer alan Camerata adlı bir müzik topluluğu, Yunanlara ait olan eski sahne oyunlarını tekrardan oynatmak istedi. Bunun üstüne Degne adlı oyunu sadece şiir ve müzik kullanarak sahnelediler. 1637 yılına gelindiğinde Venedik şehrinde ilk büyük opera yapıldı. Sahnelenen eserlerin tamamı izleyiciler tarafından aşırı şekilde beğenildi.

Bu sahne oyununun çok beğenilmesi kısa süre içerisinde diğer ülkelere de yayılmasını sağladı. İngilizler de Operaya büyük ilgi gösterdi. Rodos Kuşatması adlı opera oyunu İngilizlerin ilk operası olarak kabul edilmektedir. Zaman içerisinde yazılan besteler yeni opera çeşitlerinin ortaya çıkmasını sağladı. Bir opera türü olan komik operanın ilk örneği 1898 yılında sahnelendi. Zaman içerisinde yeni bestelerle birlikte çok sayıda opera çeşidi oluşarak günümüzdeki şeklini aldı. Yazılan yeni bestelerle birlikte opera her geçen gün gelişmeye devam etmektedir.

Opera Çeşitleri Nelerdir?

1. Komik Opera: ışık operası olarak da bilinen opera çeşididir. Komik operada konu genellikle mutlu sonla bağlanır. Sanat dünyasında bufa ve operetta olarak da bilinmektedir. Komik operada diğer operalardan farklı olarak daha sık diyaloglar yer alır. Giovanni Battista Pergolesi’nin La serva padronası klasik olarak kabul edilen komik operalardan birisidir.

2. Ciddi Opera: İtalya’nın Napoli şehrinde yer alan bestecilerin katkılarından dolayı Neopolitan operası olarak da bilinen opera türüdür. Çoğu zaman, hikaye kahramanlar ve mitlerin etrafında yer alır. Ciddi operada solo sese ve bel canto tarzına önem verilmektedir. Bel canto İtalyancada güzel şarkılar anlamına gelir. En çok ilgi gören ciddi operalardan birisi de George Frideric Handel’in Rinaldo aslı eseridir.

3. Opera Semiseria (Yarı Ciddi Opera): Bu operanın çok ciddi bir hikayesi olup mutlu sona sahiptir. Bu nedenle bazılarının bunu, hem komik hem de ciddi operanın unsurlarının bir birleşimi olarak görür. Aslında yarı ciddi opera denilmesinin temel sebebi de budur. Gioachino Rossini’nin La gazza ladra’sı yarı ciddi operaya örnek olarak gösterilebilir.

4. Grand Opera: 19. yüzyılda Paris’te ortaya çıkan opera çeşididir. Gösterişli kostümlerden korolara kadar birçok öğeyi içerisinde barındırır. Ayrıca içerisinde bale de yer almaktadır.

5. Opera Verismo: İçerisinde gerçekçiliği barındıran operadır. 19. Yüzyılda İtalya’da ortaya çıkmıştır. Karakterler genellikle gerçek hayatta karşılaşabileceğiniz sıradan insanlardan oluşur. Melodramatik özelliği vardır. Ruggero Leoncavallo’dan Pagliacci opera verismo için örnek gösterilebilir.

Opera batı kültüründen doğduğu için büyük kısmı Fransızca, Almanca ve İtalyanca olarak kaleme alınmıştır. Opera yazan dünyanın en büyük bestecileri arasında Claudio Monteverdi yer alır. Bir diğer ünlü opera bestecisi Francesco Cavalli’dir. Bu iki ünlü isim tarafından yazılan operalar günümüzde de büyük ilgi görmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here