periyodik cetvel

Periyodik cetvel, kimya alanında özel bir sistem olup atomsal boyutta elementler hakkında bilgiler içerir. Periyodik cetvel özellikleri, bilim insanlarının yaptığı araştırmalar sonucunda elde edilmiştir. Periyodik tabloda toplam 107 element yer almaktadır.

Atom numaraları referans alınan bu elementler, periyodik cetvele yedi yatay periyot halinde dizilmiştir. Tabi ki sıralama bununla sınırlı değildir. Periyodik cetvelin en alt kısmına bakarsanız lantinitler dizisini ve aktinitler dizisini de görebilirsiniz.

Periyodik Cetvel Çeşitleri Özellikleri

İlk periyot sistemi hidrojen periyodu olarak isimlendirilir. Bu periyotta hidrojen ve helyum elementleri yer alır. Birinci periyodun sonrasında 2 sıra halinde yer alan ve içerisinde 8 elementi bulunan 2 periyot daha yer alır.

İkinci sıradaki periyot lityum elementinden başlayıp neon elementine kadar devam eder. Üçüncü sıradaki periyot ise sodyum elementinden başlayıp argon elementine kadar devam etmektedir.

periyodik cetvel

Bu iki kısa periyottan sonra içerisinde toplamda 18 element yer alan 2 sıra halindeki periyotlar vardır. Dördüncü periyot olarak nitelendirilen periyot potasyum ile başlayan ve kripton ile devam eden periyottur.

Diğer uzun periyot olan beşinci periyot ise rubidyumdan başlayıp ksenona kadar devam eder. Altıncı periyot, sezyumdan başlayan ve radona kadar devam eden, toplamda 32 elementin yer aldığı periyottur. Bu periyodun bu kadar uzun olmasının nedeni lantanitlerin bir arada olmasının istenmesidir.

Periyodik tablonun daha akıcı bir şekilde anlaşılabilmesi adına çeşitli gruplar oluşturulmuştur. Sıfır grubuyla başlayacak olursak bu grup içerisinde soy gaz olarak bildiğimiz neon, helyum, argon, radon, kripton ve ksenon yer almaktadır.

Lityumdan flüora ve sodyumdan klora elementlerine kadar devam eden, ikinci ve üçüncü periyotlarda yer alan elementler I., II., III., IV., V., VI., VII. Gruplarını oluştururlar.

Potasyum elementinden brom elementine kadar uzanan dizide yer alan 17 elementin özellikleri farklılık göstermektedir. Bu nedenden dolayı sistemi kolaylaştırmak adına bu 17 element periyodik sistemde ayrı bir alt grup oluşturarak ele alınmaktadır.

Bilim dünyasına baktığımızda ilgili elementlerin 15 alt grupta toplandıkları gözlemlenebilir. Demir, nikel, kobalt ve sonrasında yer alan periyot içerisinde yer alan benzer özellikteki elementler tek bir grup oluşturacak şekilde toplanmaktadır. Bu gruba da VIII. Grup denilmektedir.

Potasyum elementinden manganez elementine kadar olan elementler Ia, IIa, IIIa, IVa, Va, VIa, VIIa alt gruplarında yer alır. Bakır elementinden brom elementine kadar olan elementler ise Ib, IIb, IIIb, IVb, Vb, VIb, VIIb alt gruplarında yer alır.

Periyodik cetvelde birinci grup olarak nitelendirilen grup alkali metallerin yer aldığı gruptur. Özellikle bu grup içerisinde farklı özellikleri olan, Ib grubunda yer alan metallerin bulunmadığını bilmenizi isteriz.

Berilyum elementinden radyuma kadar devam eden elementlerin yer aldığı grup II. Grup olup toprak alkali metalleri kapsamaktadır. Aynı şekilde II. Grup içerisinde “IIb” grubundaki elementler yer alır.

III. grup olarak nitelendirilen grup bor grubu olarak isimlendirilir ve bu grup içerisinde “IIIa” grubu elementler yer alır. IV. Grup karbon grubudur ve bu grup içerisinde kalay, silisyum ve kurşun gibi elementler yer alır.

V. Grup azot grubudur. VI. Grup oksijen grubudur. VII. Grup halojenlerin yer aldığı gruptur. Hidrojen elementi kendisine has özellikleri olan bir element olduğu için hiçbir grupta yer almayıp tek başına ele alınır.

VIII. Geçiş elementlerinin yer aldığı gruptur. IIIb, IVb, Vb, VIIb, Ib gruplarında yer alan elementlerin tamamı VIII. Grubu içerisinde yer alır.

Periyodik Tabloda Değişen Özellikler

Periyodik tabloda sağdan sola ve aşağıdan yukarıya doğru gidildikçe kimi özellikler değişir. Bunlar periyodik cetvelin özellikleri içerisinde ele alınır. Kısmen karmaşık olmasından dolayı bunları ayrı ayrı ele almakta fayda var.

Periyodik Tabloda Soldan Sağa Doğru Gidildikçe Değişen Özellikler

  • Atom, kütle numaraları, proton, nötron, elektron sayıları, atom kütlesi artış gösterir.
  • Elementlerin sahip oldukları atomların çaplarında küçülme olur.
  • İyonlaşma enerjisi artış gözlemlenir.
  • Elektron ilgisi ve elektronegatifliğinde artış gözlemlenir ancak bu özelliğe 8A dahil edilmez.
  • Elementlerin sahip oldukları metal özelliklerinde azalış meydana gelir ve buna paralel olarak ametal özelliklerinde artış olur. Tabi ki bu özellik ele alınırken 8A sistem dışında tutulur.
  • Elementlerin sahip oldukları oksitlerinin ve hidroksitlerinin baz özelliklerinde azalma meydana gelirken asitlik özelliklerinde artış gözlemlenir. 8A bu özelliğin dışında tutulur.
  • Elementlerin indirgen özelliği azalırken yükseltgen özelliklerinde artış meydana gelir. 8A bu özelliğe tabi değildir.

Periyodik Cetvelde Yukarıdan Aşağıya Doğru Gidildikçe Değişen Özellikler

  • Proton, nötron, elektron sayıları, çekirdek yükü, Atom ve Kütle numarasında artış meydana gelir
  • Elementlerin sahip oldukları atomların çapında büyüme olur.
  • Değerlik elektron sayısında hiçbir değişim meydana gelmez.
  • İyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatiflik gibi özelliklerde azalış meydana gelir.
  • Elementlerin sahip oldukları metal özelliklerinde artış meydana gelirken ametal özelliklerinde azalış meydana gelir.
  • Elementlerin, oksitlerin ve hidroksitlerin baz özelliklerinde artış olur ve asit özelliklerinde azalış gözlemlenir.
  • Elementlerin indirgen özelliklerinde artış, yükseltgen özelliklerinde azalış meydana gelir.

Periyodik cetvel nedir ve periyodik cetvelin özellikleri nelerdir konusunda sizlere detaylı bir anlatım sunduk. Verdiğimiz bilgiler lise düzeyinde eğitim alan öğrenciler için faydalıdır. Periyodik tabloya uzman gözüyle bakılacaksa daha derin bilgilerin ele alınması gerekir.

Periyodik cetvel özellikle kimya derslerinde başarılı olabilmek için önemlidir. Bu yüzden bu alanda çalışmalar yapacak olan kişilerin kesinlikle periyodik cetveli ezberlemesi ve özellikleri tam bir şekilde anlaması gerekir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here