göl oluşumu

Türkiye göl bakımından en zengin ülkelerden birisi olup göller özellikleri farklı olduğundan dolayı göl çeşitliliği en fazla olan ülkelerden birisidir. Göller genel olarak yeryüzünde çanak şeklinde yer alan çukurluklara zaman içerisinde suların dolması ile meydana gelmiştir. Göller sularını genel olarak oluşum bakımından yağmurlardan temin ettiklerinden dolayı özellikle yağışların yüksek olduğu zamanlarda göl sularının yükseldiği, yağışların az olduğu zamanlarda ise göl sularının alçaldığı gözlemlenmektedir. Göller incelediğimizde yağışların göle su temininde etkili olduklarını görsek de göller ayrıca kaynak sularından ve akarsulardan da beslenmektedir. Ülkemiz genelinde yer alan göllerin özellikleri incelendiğinde göllerin sularının tatlı, acı, tuzlu ve sodalı olduğu karşımıza çıkıyor. Temel olarak suların tatlarının farklı olmasındaki temel nedenler arasında gölü besleyen kaynaklar, gölün yer aldığı coğrafyadaki iklim koşulları, arazi yapısı, göl büyüklüğü, göl derinliği ve gideğeninin olup olmaması yer almaktadır.

Dünya üzerinde yer alan göllerin özellikleri farklı olduğundan dolayı coğrafya bilimcileri gölleri daha kolay bir şekilde inceleyebilmek adına gölleri özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Ülkemizde de özellikleri farklı olan çok sayıda göl bulunduğundan dolayı sizlere ilk olarak göllerin çeşitleri ve bu göllerin özellikleri hakkında bilgi vereceğiz.

YERLİ KAYA GÖLLERİ

Tektonik göller: Yer üzerinde yer alan katmanın çeşitli nedenlerden dolayı çökmesi ve çöken kısma suların dolması sonucunda oluşan göllere tektonik göl denilmektedir. Ülkemizde yer alan Sapanca, Manyas, Burdur, Eğirdir, Kovada, Ulubat ve İznik gölleri tektonik göllere en güzel örnekler arasında yer almaktadır. Ülkemizin en büyük göllerinden birisi olan Tuz gölü, tektonik göller arasında yer alan bir göldür.

Volkanik göller: İlgili göller genel olarak volkanik patlamalar sonucunda oluşan mağaraların su ile dolması ile birlikte meydana gelmiştir. Volkanik göller ayrıca volkan konisinin tepesinde de yer alabilmektedir. Volkanların üzerinde yer alan ve kaldera adı verilen çukurlukların suyla dolması sonucunda da volkanik göller meydana gelebilir. Nemrut gölü, Gölcük gölü ve Maar gölü ülkemizde yer alan başlıca volkanik göllerdir.

Karstik göller: Genel olarak toprak yapısının kalkerli olduğu bölgelerde kalkerli olarak kabul edilen alanlarda erime meydana gelmesi sonucunda oluşan çukurluklara suların dolması ile birlikte oluşan göllere karstik göller denilmektedir. Hafik, Kestel, Elmalı, Karagöl ülkemizde yer alan başlıca karstik göllerdir.

Buzul gölleri: Bu göller genel olarak buzulların aşındırma etkisiyle oluşan çukurluklara suların dolması ile meydana gelen göllerdir. Bu göllere sadece ülkemizin en yüksek yerleri olan Erciyes, Ağrı, Uludağ, Kaçkar ve Aladağlar gibi dağların en yüksek kısımlarında rastlanmaktadır. Buzul gölleri yaygın bir şekilde gözlemlemek istiyorsanız sizlere Kuzey Amerika’ya gitmenizi tavsiye ederiz çünkü buralarda çok sayıda buzul göl yer almaktadır.

SET GÖLLER

Heyelan set gölleri: Doğa olaylarından birisi olan heyelan sonucunda oluşan katmanların akarsu vadilerinin önünü kapatması ile meydana gelen göllere heyelan set gölü denilmektedir. Yedigöller, Abant gölleri, Tortum ve Sera gölleri ülkemizde yer alan heyelan set gölleridir.

Alüvyon set gölleri: Akarsuların genel olarak taşıdıkları alüvyonları akarsu vadilerinin bitimine birikmesi sonucunda oluşan göllere alüvyon set gölü denilmektedir. Ülkemizde yer alan Köyceğiz, Çamiçi, Marmara gölleri, Van ve Eymir gölleri alüvyon set gölleri arasında yer almaktadır.

Volkanik set gölleri: Volkanik patlamalar sonucunda püsküren lavların çukurlukların önünü kapatması sonucunda oluşan göllere volkanik set gölü denilmektedir. Volkanik set gölleri herhangi bir akarsu ile bağlantısı olmadığından dolayı suları sodalıdır. Ülkemizde yer alan Van gölü Nemrut dağından çıkan lavların küçük çukurlukların önünü kapatması sonucunda meydana gelmiş olan bir volkanik set gölüdür.

göl oluşumu

Kıyı set gölleri: Bu göller deniz dalgalarının kıyı kesimde yer alan girintileri dalgaların geçirmiş olduğu materyaller ile kapatması sonucunda oluşmaktadır. Terkos, Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri kıyı set gölleri arasında yer almaktadır.

Baraj gölleri: Bu göller insan eliyle akarsular üzerine çeşitli su biriktirme alanlarının yapılması ile oluşmuş olan göllerdir. Keban, Hirfanlı, Karakaya, Sarıyar barajları en önemli baraj gölleri arasında yer almaktadır. Baraj göllerinden sulama amaçlı yararlanıldığı gibi ayrıca elektrik elde etmek adına da kullanıldıkları bilinmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here