Sel nedir nasıl oluşur
Sel nedir nasıl oluşur

Sel, meydana geldiği bölgede yaşam süren insanların can ve mal kaybına uğramasına neden olan doğal afetlerden birisidir. Sellerin en yaygın görülen doğal afetlerden birisi olduğunu söylemek mümkündür.

Şehirleşmenin her geçen gün artması, beraberinde akarsu yataklarına yerleşim yeri kurulmasına neden oldu. Dere, nehir ve ırmak yataklarına yerleşim yeri kurulması beraberinde selden daha olumsuz etkilenilmesine neden oldu.

Bir doğal afetle mücadele etmenin en etkin yolu onu iyi tanımaktan geçer. Bu yüzden ilk olarak sel nasıl oluşur konusunu inceleyelim. Daha sonra selden korunma yolları nelerdir öğrenelim.

Sel Nasıl Oluşur?

sel nasıl olurSel, kısa süre içerisinde çok yağmur yağmasıyla birlikte akarsuların taşması sonucu oluşan doğal afettir. Kış mevsiminden yaz mevsimine geçerken eriyen kar sularına yağmurun da dahil olması, ülkemizde sıklıkla sel oluşumuna neden olur.

Akarsu yataklarının amacı dışında kullanılması sel oluşumuna neden olmaktadır. Son zamanlarda meydana gelen sel olaylarını incelerseniz birçoğunun akarsu yataklarına kurulmuş olan yerleşmelerde meydana geldiğini görebilirsiniz.

Sel nasıl oluşur konusunu incelediğimizde bazı sel türlerinin belirli bir süreçten geçtikten sonra yani birkaç gün içerisinde meydana geldiğini görüyoruz. Bazı sel türlerininse aniden (seylap) suların kabarmasıyla meydana geldiğini görmekteyiz.

Hangi sel türü olursa olsun, yoğun su akışı ile birlikte kaya, çamur, ağaç ve enkaz gibi parçacıklar yaşam alanlarına gelir. Yaşanan bu durum ciddi derecede zararların oluşmasına neden olur.

Özellikle yüksek bölgelerde meydana gelen kar erimeleri toprak tabakasında yer alan yumuşak dokunun ana kayadan sıyrılarak sulara karışmasına neden olmaktadır. Sonrasında balçıklı katmanın sel ile birlikte yaşam alanlarına girmesi en çok korkulan sel türünün oluşmasına neden olur. Uzmanlar en tehlikeli olan sel türünün balçıklı yani çamurdan oluşan seller olduğunu belirtiyor.

Tabii ki sel adı verilen doğal afetlerin oluşmasına sadece kar sularının erimesi neden olmamaktadır. Ayrıca yüksek oranda yağış meydana gelmesi durumunda göllerin ve akarsuların kapasitelerini aşarak taştıkları ve bu durumun da sellere neden olduğu bilinmektedir.

Bu nedenden dolayı deniz kenarlarında, göl kenarlarında ve akarsu kenarlarında yaşayan insanların sele karşı daima hazırlıklı olması gerekmektedir. Çünkü aniden meydana gelen sel, ciddi kayıpların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

Selin Nedenleri Nelerdir?

Selin nedenleri

Selin nedenleri üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda özellikle nehir yataklarında meydana gelen taşmaların sellere neden olduğu tespit edilmiştir.

Akarsuların yer aldığı bölgelerde birden bire güçlü denilebilecek nitelikte yağışların meydana gelmesi ya da yüksek bölgelerdeki karların erimesi akarsuların kapasitesini aşarak taşmasına ve selin oluşmasına neden olmaktadır.

Normal şartlarda doğa bir denge halindedir. Ancak insanlar nehir yataklarını amacı dışında kullandıklarından dolayı seller meydana gelmektedir.

Şehirleşme hızının her geçen gün artması beraberinde çarpık kentleşmenin oluşmasına ve nehir, dere, ırmak gibi akarsuların yataklarına insanların ev yapmasına neden olmaktadır. Akarsu yataklarının doldurularak buralara yaşam alanlarının inşa edilmesi beraberinde selin meydana gelmesine ve ciddi kayıpların oluşmasına neden olur.

Sellerin meydana gelmesi için ilgili coğrafyanın düzgün bir alandan oluşması gerekmemektedir. Zaman zaman yüksek ve engebeli bölgelerde de sel sularının ciddi anlamda zararların oluşmasına neden olduğu gözlemlenmektedir.

Yüksek bölgelere yüksek yağışın yağması ya da kar sularının erimesi beraberinde bölgede yer alan akarsuların taşmasına ve sellerin oluşmasına neden olmaktadır.

Denizlerin neden olduğu selleri incelediğimizde özellikle rüzgarın etkisinin yüksek olduğu zamanlarda dalga büyüklüğünün arttığını ve suların sahil kenarında yer alan bölgelere dolmasına neden olduğunu biliyoruz. Bu yüzden rüzgar kapasitesinin yüksek olduğu zamanlarda deniz kenarlarında yaşayan insanların sel adı verilen doğal afete karşı temkinli olması gerekmektedir. Çünkü denizler de sıklıkla sellerin oluşmasına neden olur.

Sel En Çok Nerelerde Olur?

En çok sel olan yerleri incelediğimizde bu yerlerin deniz seviyesinin altında olan yerler olduğunu görmekteyiz. Deniz seviyesinin altında olan yerler çukur olarak nitelendirilir. Çukur olan bölgelere yağmur sularının dolması daha kolay olduğu için deniz seviyesinin altındaki yerlerde diğer yerlere oranla daha fazla sel olur.

Bu yüzden insanların kesinlikle deniz seviyesinden yüksek olan yerleri yaşam alanı olarak seçmesi önem arz etmektedir.

Doğal afetler ile yakından ilgilenen bir kişiyseniz hortum nasıl oluşur konusuna da bakmanızı tavsiye ederiz. Çünkü son zamanlarda ülkemizde sıklıkla hortum adı verilen doğal afetlerde ortaya çıkmaktadır. Hatta Antalya ilinde oluşan hortum nedeniyle kaybolan ve bir daha hiç haber alınmayan kişiler dahi vardır.

Sel beraberinde heyelan gibi doğal olayların oluşmasına neden olur. Özellikle Karadeniz bölgesinde meydana gelen seller sonucunda heyelan da görülüyor. Oluşan heyelan yüksek oranda can ve mal kaybına neden oluyor. Heyelan nasıl oluşur makalesinde bu doğal afet hakkında detaylı bilgiler yer almaktadır.

Selden Korunma Yolları Nelerdir?

Ülkemizde yaşanan sel olayları son zamanlarda çok sayıda can kaybına neden oldu. Bu durum akıllara selden korunmak için neler yapmalıyız sorusunu getirdi.

Selden korunma yolları

Küresel ısınma etkisiyle mevsimsel değişiklikler yaşanıyor. Mevsimsel değişikliğin etkileri artmaya devam ettiği müddetçe ülkemizde can ve mal kaybına neden olan sel felaketleri görülmeye devam edecektir. Peki, selden korunma yolları nelerdir biliyor musunuz? Alacağınız önlemler sel olması halinde canınızı ve malınızı korumaya yardımcı olabilir.

Maddeler halinde selden korunma yolları

  • Sel baskınlarında acil müdahaleler için afet ilkyardım çantası hazırlayın.
  • Hava durumunu medya kuruluşlarından takip ederek sel olma ihtimali olup olmadığını öğrenin.
  • Ciddi durum olması halinde devletin hava tahmin kurumlarını arayarak bu konu hakkında bilgi alın.
  • Selde zarar görme ihtimali yüksek olan taşınabilir eşya ve malınızı yüksek yerlere koyun ya da götürün.
  • İçeriye sel suyu dolma ihtimali olan noktalara kum torbası koyarak sel suyu girişini engelleyin.
  • Çukur bir coğrafi alanda yer alıyorsanız en kısa süre içerisinde yüksek yerlere çıkın.
  • Akarsu yataklarından uzak durun.
  • Su ve yiyecek stoğu yapın.
  • Yaşam alanlarınızı terk etmeniz gerekirse elektrik ve doğalğazı kesin.
  • Grup halinde hareket etmek yerine ayrı hareket etmeyi tercih edin.
  • Heyelan oluşma ihtimali olan yamaç diplerini terk edin.

Selden korunma yolları elbette bunlarla sınırlı değildir. Bulunduğunuz coğrafyaya göre sizler de ek önlemler alabilirsiniz. Örneğin size yardım ulaşma ihtimali aşırı derecede düşükse mutlaka evinizde şişme bot bulundurun. İmkanı olan kişiler uydu telefonu da alabilir. Alacağınız her önlem, sel sularından zarar görme ihtimalinizi ortadan kaldıracaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here