iklim çeşitleri

Dünyanın yapısı gereği, birbirinden farklı çok sayıda iklim çeşidi vardır. İklim bir yerin yaşanabilirlik derecesinin belirlenmesinde etkilidir. Bu yüzden iklim çeşitleri her coğrafya için önemlidir.

Bölgeye hakim olan iklim tipi, yüzölçümü bakımından büyük denilebilecek bir alanı etkiliyorsa buna mikroklima denir.

Çok sayıda iklim çeşidi olduğu için iklim çeşitlerini gruplandırmak daha faydalı olacaktır. Bu bağlamda iklimleri sıcak iklimler, ılıman iklimler ve soğuk iklimler olarak inceleyeceğiz. Ayrıca bunlar kendi içerisinde alt dallara da ayrılacaktır.

Bir bölgede hangi iklim çeşidinin hakim olduğunu anlayabilmek için oranın bitki örtüsüne bakmak yeterli olacaktır.

Örneğin ülkemizde görülen Akdeniz ikliminin hakim olduğu yerlerde maki bitki örtüsü görülür. Aynı şekilde karasal iklimin hakim olduğu yerlerde bozkır bitki örtüsü görülmektedir.

Türkiye’de görülen iklim tiplerinin bölgeden bölgeye değişmesinin en büyük nedeni yüzey şekilleridir. Dağların uzanış yönü iklim tiplerinin iç kısımlara ulaşmasını engeller. Örneğin Akdeniz bölgesinde Akdeniz iklimi görülürken bölgenin komşusu olan iç Anadolu’da karasal iklim görülmektedir.

Bu durumun temel sebebi bir sıra boyunca uzanan Toros dağlarının Akdeniz ikliminin iç kesimlere ulaşmasını engellemesidir.

1) Sıcak İklimler Nelerdir?

Sıcaklığın yüksek olup asla sıfırın altına düşmediği iklim tipidir. Kendi içerisinde alt gruplara da ayrılmaktadır.

A) Ekvatoral İklim

Ekvatoral İklim

Hem kuzey hem güney yarım kürede 10 derecelik enlemler arasında görülür. Ülkesel bazda Malezya ve Endonezya’da belirgin bir şekilde görülmektedir.

Ekvatoral iklimin hakim olduğu bölgede yıllık ortalama sıcaklık değerleri 25 santigrat derece dolaylarındadır. İlgili iklim çeşidinde düzensiz yapış görüldüğü için çok fazla nem vardır. Bu iklim tipinde yıllık yağış miktarı yaklaşık olarak 2200 mm civarındadır. Çok fazla yağış olduğu için bitki örtüsü ormanlardır.

B) Tropikal İklim

Tropikal İklim

10- 30 derece kuzey ve güney enlemleri arasında görülür. Sudan ve Nijerya’da tropikal iklim etkili bir şekilde görülmektedir. Bu iklim tipinde yıllık sıcaklık ortalaması 20 santigrat derece civarındadır. Yıl boyu sıcaklık değerleri yüksektir. Bu yüzden yıllık sıcaklık farkı da azdır.

Tropikal iklimin hakim olduğu yerlerde yıllık yapış miktarı 2000 mm civarındadır. Konveksiyonel şeklinde yağmur görülmektedir. Yeterli oranda yağıl olduğu için iklime has bitki örtüsü uzun çayırlardır. Bu çayırlara savan denir.

Yeşil alanın çok olması tropikal iklimin görüldüğü yerlerde çok sayıda yabani hayvanın yaşamasını da sağlar. Ayrıca ilgili iklimin görüldüğü yerlerde hayvancılık da gelişmiştir.

Muson İklimi

Muson İklimi

Asya kıtasının güney doğusunda hissedilir oranda gözlemlenmektedir. Muson iklimine bu iklime adını veren muson rüzgarları neden olmuştur. Japonya ve Hindistan’da muson iklimi görülür.

Yaz mevsiminde sıcaklık 25 santigrat derece civarındadır. Yıllık yağış ortalaması ise 2000 mm’dir. Dünya genelinde en çok yağış muson ikliminin görüldüğü yerlerdedir. Yaz mevsiminde çok yapış alırken kış mevsiminde yağış miktarı ciddi oranda düşer.

Muson ikliminin bitki örtüsü geniş yapraklı ağaçlardır. Ağaç topluluklarının oluşturduğu ormanlara muson ormanı denir. Yağmurun fazla yağmasından dolayı muson ikliminin görüldüğü yerlerde bol miktarda pirinç yetiştiriciliği yapılır.

Çöl İklimi

Çöl iklimi net olarak Arizona Çölünde ve Büyük Sahrada hissedilir. Burada dinamik basınç yüksektir. Bu durum çöl ikliminin oluşmasına neden olmaktadır.

Yıllık yağış miktarı ortalama olarak 150 mm civarındadır. Yağışın az olması bitki yetişmesini engeller. Genelde kaktüs gibi yüksek sıcaklıklara dayanan bitkiler görülür. Yıl içerisinde sıcaklık 50 santigrat derecelere ulaşır. Bu durum ciddi içme suyu sıkıntısının yaşanmasına neden olur.

Suyun yetersiz olması yaşam koşullarını ciddi manada olumsuz etkiler. Bu yüzden çöl ikliminin görüldüğü yerlerde nüfus yoğunluğu azdır.

2) Ilıman İklimler

Bu iklim tipinin görüldüğü yerlerde ne aşırı sıcak ne de aşırı soğuk olur. Ilıman iklim en yaşanabilir iklim türüdür. Bu yüzden dünya nüfusunun yaklaşık %50’lik bölümü ılıman iklimin görüldüğü yerlerde yaşamaktadır.

a) Akdeniz İklimi

akdeniz iklimi

30-40 derece enlemleri arasında görülen iklimdir. Özellikle Kaliforniya kıyılarında ve Şili’de net bir şekilde hissedilir. Yıllık ortalama sıcaklık değeri 17 santigrat derecedir. Kışlar ılık ve yağışlı geçer. Aynı şekilde yaz mevsimi sıcak ve kurak geçmektedir.

Yıllık bazda ortalama yağış 800 mm dolaylarındadır. Bitki örtüsü için yağış yetersizdir. Bu yüzden iklime hakim olan bitki türü kısa boylu makilerdir. Ülkemizde Akdeniz iklimin görüldüğü yerlerde defne ve mersin bitkisi yoğun şekilde yer alır.

b) Okyanusal İklim

30-60 derece enlemleri arasında görülür. Yeni Zelanda ve Kuzey Amerika en net görüldüğü yerlerdir. Yaz mevsimi ılık geçerken kış mevsimi serin geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 16 santigrat derecedir.

Okyanusal iklimde yıllık yağış miktarı 1400 mm civarındadır. Yılın neredeyse her ayı yeterli oranda yapış vardır. İklime has bitki örtüsü yeşil yapraklı ağaçlardır.

c) Karasal İklim

Denizel etkinin, dağlardan dolayı iç kısımlara sokulamadığı orta kuşaktaki bölgelerde görülür. En net şekilde Sibirya’da görülmektedir.

Karasal iklimde kışlar uzun ve sert geçer. Yıllık bazda sıcaklık ortalaması 10 santigrat derecedir. Don görülür. Yıllık ortalama yapış miktarı 400 mm civarındadır. Yağış bitki gelişimi için yetersiz olduğundan dolayı karasal iklimin hakim olduğu yerlerde fazla yeşillik yoktur. Karasal iklimin bitki örtüsü bozkırdır. Karasal iklimin özellikleri sayfasından bu iklim hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

d) Step İklimi

Orta kuşakta yer alıp, karasal iklim görülmeyen yerlerde gözlemlenen iklim çeşididir. Step iklimine yarı kurak karasal iklim de denir. Yıllık ortalama yağış miktarı 450 mm dolaylarındadır. Aynı şekilde sıcaklık ortalaması 15 santigrat derecedir.

Step ikliminin bitki örtüsü bozkırdır. Eskiden ormanlık olan bu alanlardaki ormanların yok edilmesi sonucunda antropojen bozkırlar meydana gelmiştir.

3) Soğuk İklimler

Yıllık ortalama sıcaklık değerleri en düşük olan iklim tipidir. İnsan yaşam kalitesi için en olumsuz iklim türü olarak kabul edilmektedir.

A) Tundra İklimi

Kuzey yarım kürede, 60 derece paralelinde görülen iklim çeşididir. Özellikle Sibirya’nın kuzeyinde net şekilde hissedilir. -50 santigrat derece gibi aşırı soğukların görüldüğü gün sayısı fazladır.

Tundra ikliminde yıllık ortalama yağış miktarı 200 mm dolaylarındadır. Genelde kar yağışı görülür. Aşırı soğuklardan dolayı bitki örtüsü yok denecek kadar az miktardadır.

B) Kutup İklimi

En çok Antarktika’da hissedilir. Yılın tamamında sıcaklık değerleri sıfırın altındadır. Yıllık yağış miktarı 150 mm civarındadır. Burada da aşırı soğuklardan dolayı bitki örtüsü görülmemektedir.

C) Yüksek Dağ İklimi

Yüksek dağların zirvelerinde görülen iklimdir. And Dağları bu iklim tipinin en iyi gözlemleneceği yerdir. Bu iklim tipinin hakim olduğu bölgede sıcaklık farkı fazladır. Yüksek dağ ikliminin bitki örtüsü seyrek otlardır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here