Genellikle asfalt çalışmalarında gördüğümüz katran özellikle sanayi alanında birçok yerde kullanılmaktadır. Katran nedir ve katran nerelerde kullanılır konusunda internet dünyasında çok az sayıda bilgi bulunduğundan sizlere katran adı verilen madde hakkında detaylı bilgiler vermeye çalışacağız.

Katran; doğada yer alan kömür, ağaç ve çeşitli organik maddelerin özel işlemlere tabi tutulup damıtılmasıyla elde edilen, koyu renkte olan bir yağ türüdür. Katran damıtılırken ortamda havanın yer almaması gerekmektedir. Yüksek ısı verilen bu organik maddeler damıtılarak katren elde edilmekte ve çok sayıda yerde kullanılmaktadır. Katran üretimi sırasında kullanılan maddeler, katranın çeşidini belirlemektedir ve katran çeşitleri arasında ağaç katranı ve kömür katranı yer almaktadır.

Katran çeşitleri

katran çeşitleri

Yukarıda da belirttiğimiz gibi katranın çeşidini katran imalatında kullanılan maddeler belirler. Bunlar sırasıyla kömür ve ağaç katranlarıdır. Her iki katran türü farklı özellik gösterdiği için kullanım alanları da birbirinden farklıdır. Ağaç katranının imalatı tüm dünya ülkelerinde neredeyse durma noktasına gelmiştir. Yani kömürden katran daha fazla yapılmaktadır. Ülkemizde Toros dağlarında yer alan bazı ağaç türlerinin kullanılmasıyla katran imalatı yapmaya devam eden çeşitli kuruluşlar da varlığını sürdürmeye devam ediyor.

Ağaç katranı nedir?

Andız, sedir, kızılçam ve karaçam gibi ağaçlar kullanılarak yapılan bu katran türü yarı sıvı durumdadır. Akışkanlık derecesi diğer katran türlerine göre daha fazla olan ağaç katranı, ağır bir kokuya sahiptir. Koyu siyah renkte olabileceği gibi kahverenginde de olabilir. 230-410 santigrat derece kaynama noktasına sahip olduğu için bazı yerlerde yalıtım malzemesi olarak da kullanılan ağaç katranı, patlayıcı özelliği olan ve kısmen zehirleyici nitelik taşıyan bir maddedir.

Ağaç katranının kullanım alanları

katran kullanım alanları

  • Kauçuk ve plastik malzemelerin yumuşatılmasında
  • Çatı malzemelerinde sızdırmalığın elde edilmesinde
  • Öksürük şuruplarında
  • Asfalt yapım çalışmalarında
  • Cilt yaralarının iyileştirilmesinde (uyuz, kepek, temre…) kullanılır.

Kömür katranı nedir?

Bu katran türü, madenden çıkarılan kömürlerin özel bir şekilde damıtılmasıyla elde edilir. Kömür katranı naftaline benzer bir kokuya sahiptir. Günümüzde özellikle yalıtım malzemesi olarak kullanılan kömür katranı, eter ve alkolün içerisine hızlı bir şekilde çözülür. Diğer katran türlerinde olduğu gibi kömür katranının da patlayıcı özelliği bulunmaktadır.

Kömür katranının kullanım alanları

  • Yol kaplamalarının yapılmasında
  • Borularda yüksek sızdırmazlık istenen yerlerde yalıtım malzemesi olarak
  • Duvar ve metal boyalarında
  • Çatı sızdırmazlığı istenen malzemelerde
  • Plastik malzemelerin imalatında kullanılır.

Görüldüğü gibi katranının kullanım alanları bir hayli geniştir. Anadolu halkı tarafından hayvanların uyuz hastalığını tedavi etmek için de kullanılan katran, zehirleyici özellik taşıdığı için kesinlikle dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here