Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

Bir ülkede nüfusun dengesiz olması, ilgili ülkenin özellikle ekonomik anlamda zarar görmesine neden olur. Türkiye’de nüfusun dağılışını etkileyen faktörler de çeşitli dengesizliklerin oluşup ülkenin zarar görmesine neden olmaktadır.

Nüfus ve yerleşme dağılışını etkileyen faktörler listelenirse bunun en büyük nedeninin gelişmişlik düzeyi olduğu görülebilir. Örneğin Türkiye’de kırsal kesimdeki teknolojik yetersizlikten dolayı buralarda nüfus azken teknolojik gelişmişlikten dolayı büyük şehirlerde nüfus fazladır.

Nüfusta olan dengesizlik ülkenin ciddi anlamda zarar görmesine neden olur. Bu yüzden devlet kurumları ülke genelinde nüfusun eşit olması için çalışmalar yapmaktadır.

Teknolojik imkanlar ne kadar gelişirse gelişsin nüfus ve yerleşme dağılışları dengesiz olmaya devam edecektir. Çünkü önemli olan şey mevcut teknolojilerin her yere eşit dağılmasıdır. Örneğin ülkemizde teknoloji gelişmiş olsa da eşit dağılım yapılamamıştır. Bu yüzden imkanların daha iyi olmasından dolayı Marmara bölgesindeki nüfus diğer bölgelere oranla daha yoğundur. Büyük ihtimalle yoğun kalmaya da devam edecektir.

Yerleşme Nüfus Dağılışını Etkileyen Başlıca Faktörler

Nüfus ve yerleşme dağılışını etkileyen faktörler doğal ve beşeri olmak üzere sınıflandırılır. Sınıflandırma etkileri daha iyi anlamak ve bu doğrultuda çözüm üretebilmek için yapılır.

Doğal faktörler yaşam alanlarını etkilemeye devam etmektedir. Ancak beşeri faktörler verilen mücadele sayesinde büyük ölçüde ortadan kaldırılmıştır.

1. Yerleşme Nüfusun Dağılışını Etkileyen Doğal Etkenler

İklim koşulları, su kaynakları, ye şekilleri ve toprak özellikleri gibi doğal faktörler nüfus dağılışını ve yerleşme şekillerini ciddi anlamda etkiler. Doğanın içerisinde yer alan durumlar kökten değiştirilemese de iyileştirmeler yapılabilir.

A) İklim

Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

İklimi yumuşak olan ve yeterli oranda yağış gözlemlenen yerlerde nüfus ve yerleşme fazladır. Aynı şekilde kuraklık etkilerinin yoğun olarak hissedildiği yerlerde nüfus ve yerleşme ciddi oranda azdır.

Örneğin iklim şartlarının daha elverişli olmasından dolayı Ege bölgesinin nüfus ve yerleşme dağılışı Doğu Anadolu bölgesinde oranla daha yoğundur.

B) Su Kaynakları

Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

Su yaşam kaynağıdır. Bu yüzden nüfus ve yerleşme dağılışını etkileyen faktörler listesinde her zaman yer almıştır. Yaşam alanlarını baktığımızda insanların her zaman su kaynaklarına yakın yerleri seçtiğini görüyoruz.

Bu durum günümüzde de devam etmektedir. Su kaynakları bol, iklim şartları uygun olan yerlerde nüfus yoğunluğu fazladır.

Su denildiği zaman akla sadece içme suyu gelmemelidir. Su, ayrıca ulaşımda da kullanılır. Ülkemiz 3 tarafı denizlerle çevirili bir ülkedir. Bu etkisinden dolayı deniz taşımacılığı gelişmiştir. Lojistik imkanların gelişmesine imkan tanıdığı için denizi kıyısı olan yerlerde sanayi de gelişmiştir. Bu yüzden ülkemizin kıyı şeridinde nüfus ve yerleşme dağılışı da yoğundur.

C) Yer Şekilleri

Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

Türkiye Kuzey yarım kürede yer alır. Bu yüzden Güney kesimleri Kuzeye oranla daha sıcaktır. Sıcaklığın etkisiyle Güneyde olan illerde nüfus daha fazladır.

Ulaşım insanlık için en az su kadar önemlidir. Dağlık bölümlerde ulaşım yetersizdir. Bu da hizmetlerin yeterli oranda buralarda gidememesine neden olur. Tüm bunları bir potaya topladığımız zaman dağlık alanlarda nüfus ve yerleşmenin az olduğu söylenebilir.

Ulaşımın daha iyi olmasından dolayı ülkemizde nüfus yoğunluğu en çok ovalardadır. Ovalara olan ulaşımın iyi olması buralara devlet eliyle daha fazla hizmetin gitmesini sağlar. Ayrıca buralarda iş imkanı daha yüksektir. Marmara Bölgesi ile Doğu Anadolu bölgesi kıyaslandığında aradaki fark net bir şekilde görülebilir.

D) Toprak Özellikleri

Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

Türkiye bir tarım ülkesidir. Bu da insanların büyük bölümünün ekonomik kaynağının tarım olduğu anlamına gelir. Toprak verimi yüksek, tarım yapmaya elverişli olan yerlerde doğal olarak nüfus ve yerleşme dağılışı da yüksektir.

Adapazarı ovası, Silifke ovası, Bafra ovası ve Çarşamba ovası tarım kaynaklı nüfusun yüksek olduğu yerlerdir. Sulama imkanlarının geliştirilmesiyle birlikte toprak özelliği iyi olan ancak su yetersizliğinden dolayı insanların yerleşmediği alanlarda da nüfus her geçen gün artmaktadır. Konya ovası buna örnek olarak gösterilebilir.

E) Bitki Örtüsü

Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Faktörler

Bitki örtüsü cılız olup toprağı verimli olan yerlerde tarla açmak daha kolaydır. Bu yüzden toprağı verimli, bitki örtüsü zayıf olan yerlerde nüfus ve yerleşme dağılışı yüksektir.

Aynı şekilde ormanlık alanlarda tarım yapmak zordur. Tarım alanı açmaya olanak olmadığından dolayı ormanların fazla olduğu alanlarda nüfus azdır.

2. Nüfus ve Yerleşme Dağılışını Etkileyen Beşeri Faktörler

Beşeri faktörler, insan müdahalesiyle yapılan değişiklikleri ifade eder. Yapılan barajlar, yollar ve yapay göller beşeri faktörlere örnek gösterilebilir.

Ulaşımı yetersiz olan bir yere yol yapılması şüphesiz oranın nüfus ve yerleşme dağılışını olumlu etkiler. Aynı şekilde su kaynakları yetersiz olan yerlere baraj göllerinin yapılması da insanların burayı yaşam alanı olarak seçmesini sağlayacaktır.

a) Ulaşım

Ulaşım bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin göstergesidir. Ulaşım denildiği zaman sadece karayolu ulaşımı akla gelmemelidir. Hava ulaşımı, demiryolu ulaşımı ve deniz ulaşımı kesinlikle bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Ulaşımın yeterli düzeyde olması, ilgili bölgeye yatırımların olmasını sağlar. Bu da bölgenin gelişmişlik düzeyini arttırır. İnsanlar yaşam alanı olarak imkanları daha iyi olan yerleri tercih eder. Bu etkiler göz önünde bulundurulduğunda ulaşım ağı gelişmiş olan yerlerde nüfus ve yerleşme dağılışının da yoğun olduğu söylenebilir.

b) Tarım

Ülkemizin bir tarım ülkesi olduğunu söylemiştik. Bu yüzden toprağı verimli, sulama imkanı yeterli olan yerlerde nüfus yoğunluğu fazladır. Ancak her geçen gün tarım ülkesi olmaktan çıkıp teknoloji ülkesi olma yolunda ilerliyoruz. Bu da tarım yapılan yerlerde nüfus ve yerleşme dağılışının eskisine oranla düşmesine neden oluyor.

Ayrıca tarımda makineleşmeye gidilmesi, tarım alanlarında işçiye olan ihtiyacın azalmasına neden olmuş durumda. Bu yüzden tarım alanlarında çalışamayan aileler teknolojinin daha ileride olduğu şehirlere göç ediyor. Yaşanan bu durum bazı yerlerdeki nüfus ve yerleşme dağılışının düşmesine neden oluyor.

c) Sanayi

Ulaşım imkanı iyi, yer altı kaynakları zengin olan yerlerde sanayi kuruluşları daha fazladır. Tarımda olan işçi gereksinimi azaldığı için insanlar iş bulmak umuduyla sanayi kuruluşlarının daha fazla olduğu yerleri yerleşme yeri olarak seçmektedir. Bu durum şüphesiz ülke genelinde nüfus ve yerleşme dağılışının dengesiz olmasına neden olmaktadır.

İstanbul, İzmir, Bursa, Gaziantep, Adana ve Kocaeli gibi şehirler sanayi açısından gelişmiştir. Bu yüzden bu illerde nüfus ve yerleşme dağılışı diğer illere oranla daha yoğundur.

d) Turizm

Turizm, ülkemizin en önemli ekonomik kaynaklarındandır. Bu yüzden turizme bacasız sanayi denmiştir. Gelişmiş tarihi dokusu sayesinde her geçen gün ülkemize gelen turist sayısı artmaktadır.

Sadece tarihsel doku turistleri buraya çeken şey değildir. Ayrıca yaz ve kış turizmine uygun yerlerin olması da çok sayıda turistin yıl boyunda ülkemize gelmesini sağlar.

Nüfus artışı, bu olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu yüzden nüfus artışı kesinlikle dengeli hale getirilmelidir. Nüfus artışını etkileyen faktörler makalesinde bu konu detaylarıyla birlikte ele alınmıştır.

Nüfus ve yerleşme dağılışını etkileyen faktörler genel olarak bu şekildedir. Türkiye gördüğünüz üzere nüfus ve yerleşme dağılışı şehirlere göre değişen bir ülkedir. Bu durum ciddi ekonomik sorunlara neden olmaktadır. Hızla geliştikçe ülkenin her yerine aynı oranda hizmet götürülerek nüfus ve yerleşme dağılışı denge haline çekilecektir.

Yorum yapın